Pozitif Ayrımcılık Nedir ?

Pozitif ayrımcılık nedir? Pozitif ayrımcılık ekonomik, sosyal ve politik yaşam içerisinde engelli, kadın gibi birtakım taşıdıkları özellikler sebebiyle dışlanmış olan azınlıkların, dışlanmış olma durumlarını engellemek ya da azaltmak için geliştirilen uygulamalar ve politikalardır.

Pozitif ayrımcılık kavramı yasalarda ve anayasada yer almaktadır. Dünyadaki gelişmeler altında ülkemizde de 2010 yılında anayasa değişikliği yapılarak pozitif ayrımcılık hukuka eklenmiştir. Pozitif ayrımcılık anayasanın 10. maddesinde yer almaktadır. Bu maddede ”herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, inanç, din, mezhep ve benzeri ayrımlar gözetilmeksizin kanunda eşittir” hükmü yer almaktadır. Bu maddeye göre erkekler ve kadınlar eşit haklara sahiptir. Yaşlılar, çocuklar, özürlüler, dullar, yetimler, gaziler için alınacak olan önlemler değişiklik ilkesine aykırı olamaz. Ayrıca hiçbir sınıfa, zümreye ve aileye imtiyaz tanınamaz. Hem devlet organları hem de idare makamları kanun önünde eşitlik ilkesine uygun bir şekilde hareket etmek zorundadırlar. Dolayısıyla bu maddedeki bu ifadeler pozitif ayrımcılığı hem kabul etmekte hem de devleti pozitif ayrımcılığı hayata geçirmekte yükümlü kılmaktadır.

Pozitif Ayrımcılığın Örnekleri

Pozitif ayrımcılık belirli bir gruba tanınan özel haklara verilen ad olmaktadır. Pozitif ayrımcılık olumlu yönde bir ayrımcılık olduğu için halkın yararına yapılmaktadır Pozitif ayrımcılık dezavantajlı olan gruba verilmektedir ve bu grubun dezavantajını özel haklar verilerek pozitif ayrımcılık oluşturulmuş olur Dezavantajlı olan gruba haklar verilerek gruplar arasındaki eşitlik ilkesini sağlamak amacıyla yapılmaktadır. Bu yüzden küçüklere verilen bazı haklar, engellilere verilen bazı haklar, kadınlara verilen bazı haklar bu kapsam içerisindedir.

Pozitif ayrımcılık örnekleri şunlardır:

  • Ailelerin küçük çocuklara daha çok ilgi göstermesi
  • Engellilere özel yerler yapılması
  • Hapse giren çocuklara da ceza vermek
  • Otobüste yaşlılara, hamilelere ve engellilere yer vermek
  • İşe alınmış olan kadınlardan daha az vergi almak
  • Kadınları olduğu ortamlarda küfür edilememesi
  • Bazı işlerde sadece kadınların çalışması
  • Kadınlara doğumdan sonra tanınan kısmi zamanlı çalışma hakkı

Eşitlik İlkesi ve Pozitif Ayrımcılık

Pozitif hukukun amacı yaşam ilkelerine uygun, düzenli ve adil bir sistem kurmaktır. Bunun için de benzer olaylara özdeş çözümler öngörmek gerekmektedir. Bu da eşitlik ilkesi ile açıklanan bir kavramdır. Herkesin eşitliklerden eşit şekilde yararlanılması temeline dayanmaktadır. Eşitlik için pozitif ayrımcılık nedir?  Pozitif ayrımcılığı sağlamak için şirketler kadın istihdamını artırmak yollarına gitmekte ve bunun için kreş yardımı, doğum sonrası ekstra kısmi istihdam izinleri, esnek çalışma modelleri belirlenmektedir.

Pozitif Ayrımcılığın Kapsamı ve Pozitif Ayrımcılık Tartışmaları

Pozitif ayrımcılık yöntemi ile ilgili birçok çalışma yapılmış olmasına rağmen uygulamada ve yönetimin temellendirilmesinde tartışmalar sürmektedir. Pozitif ayrımcılığı savunan kişiler özellikle kamu hayatında çeşitliliğin sağlanması için ve telafi edici bir adalet sisteminin oluşturulması için pozitif ayrımcılık uygulamasının gerekliliğini ileri sürmektedir.

Çeşitliliğin sağlanması demek dezavantajlı olarak tanımlanan grupların toplum içerisinde yaşam alanlarındaki temsillerinin arttırılmasıdır. Bu yüzden pozitif ayrımcılık çok kültürlü toplumlarda da kültür çeşitliliğini sağlanmasına hizmet etmektedir. Yani çok kültürlü politikaların bir aracı olarak da pozitif ayrımcılık kullanılmaktadır. Örnek verecek olursak Amerika’da üniversitede uygulanan pozitif ayrımcılık uygulamasının temellendirilmesi 1978 yılından sonra olmuştur. 1978 yılında Amerika’da ortaya çıkan bakke davasında hâkim; üniversiteye kabul edilme sürecinde ırkın dikkate alınmayacağı gibi bir hüküm vermiştir ve dolayısıyla pozitif ayrımcılık çeşitliliğin sağlanması için meşru bir yöntem olarak kabul edilmiştir.

Advertisement

Bu uygulama daha sonradan pratikte birtakım sorunlar ortaya çıkarmıştır. Bu yüzden de uygulamalara yönelik eleştiriler artmıştır. Bununla birlikte, Hâkimin hükmünü bazı kişiler savunmuş bazı kişiler ise reddetmiştir. Bazı üniversite yönetimleri hâkimin hükmüyle ilgili olarak eğer ırka dayalı değişkenler eşitse ırka dayalı tercih yapılabileceğini kabul etmişlerdir. Fakat bazı yönetimler ise etkinlik çeşitliliğine ulaşıncaya kadar ırka dayalı tercih de yapılabileceği şeklinde fikirler savunmuşlardır. Bu yüzden farklı yorumlamalar ve eleştiriler ortaya çıkmıştır.

Bunun dışında pozitif ayrımcılık aynı zamanda geçmişte olan eşitsizliklerin telafi edilmesi düşüncesiyle de uygulanmaktadır. Görüşe göre geçmişte ayrımcılığa maruz kalmış olan gruplara bazı hakların, imkanların tanınmasını sağlayarak geçmişteki adaletsizliklerin ortadan kaldırılması amaçlanmıştır.

Ayrımcılık Yapanlara Kapak Sözler

Birçok ünlü düşünür ayrımcılık konusunda ünlü sözler söylemişlerdir. Ayrımcılık yapanlara kapak sözler başlığı altında bu iki yazara ait cümleler mercek altına alınabilir;

  • Virginia Woolf’un ” Ayrılıklar yaratmak çok saçmaydı (Zaten her yerde ayrımcılık var) ” sözü oldukça önemli bir yere sahiptir.

Hemen hemen her ünlü yazar ve düşünür ayrımcılık üzerine mutlaka mükemmel sözler yazmıştır.

  • Sigmund Freud’un” Bana kalırsa, ayrımcılık yapmayan bir aşk, nesnesine haksızlık ederek kendi değerini kaybeder. ” sözü de felsefi açıdan oldukça düşündürücüdür.

Ayrımcılıkla Mücadele

Ayrımcılıkla mücadele ederken ayrımcılığı sadece eşitsizlik yaratan bir sebep olarak değil aynı zamanda sonuç olduğunu da değerlendirmemiz gerekmektedir. Ayrımcılık olgusunun ortaya çıkması, ayrımcılık yapan kişinin ayrımcılık yaptığı kişiyi insan kimliğiyle görememesinden kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla ayrımcılığı hem neden hem de sonuç olarak görmemiz gerekir. Herhangi bir kişinin başkası ya da başkaları tarafından yapılan eylemlerinden dolayı haksızlığa uğraması sonucunda eşitsizliğin ortadan kaldırılması için adalet düzeltici uygulamalarla birlikte pozitif ayrımcılık uygulamalarının düzenlenmesi ve geliştirilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte ayrımcılık konusu çok geniş kapsamlı olmaktadır.

Ayrımcılıkla mücadele etmek için önemli bir unsur pozitif ayrımcılık olgusudur. Pozitif ayrımcılık, ayrımcılığın önüne geçmek için uygulanan mücadele aracıdır. Eşitliği hem yasalarda hem de fiili uygulamalarda sağlanması amacı gütmektedir. Özellikle farklı grupların eşitliğini sağlamak için çalışılmaktadır. Bunun yanı sıra bireylerin ayrımcı olgusuna bakış açılarını, davranışlarını ve algılarını değiştirmek ve fiili eşitlik sağlayıcı uygulamalar yapmak gerekmektedir. Pozitif ayrımcılık uygulamalarının başarılı olabilmesi bireylerin özellikle ayrımcılık yapan kişilerin zihniyet ve davranış biçimlerinin değişimine bağlı olmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir